De geschiedenis in twaalf hoedanigheden.

Sinds de XERION 25 jaar geleden op de markt kwam, wordt deze tractor vaak voor heel veel ongebruikelijke taken ingezet. We vertellen het verhaal van deze buitengewone tractor aan de hand van zijn uiteenlopende toepassingen.

14.09.2022

Een tractor die steeds van vorm verandert. De XERION moest vanaf het begin veel meer worden dan alleen maar een trekker. Met vier wielen van dezelfde afmetingen, traploze transmissie, hoog motorvermogen en een groot aantal overige eigenschappen is de XERION bij uitstek geschikt voor de meest uiteenlopende toepassingen.

De XERION wordt dienovereenkomstig sinds zijn marktintroductie 25 jaar geleden – behalve voor standaardfuncties als bodembewerking en zaaien – voor de meest uiteenlopende taken gebruikt, duidelijk meer dan oorspronkelijk bedoeld. Het is dan ook de hoogste tijd voor een geschiedenis van deze systeemtractor in twaalf (als voorbeeld dienende) hoedanigheden:

1. Visie

Een voertuig te bouwen dat voor de meest uiteenlopende taken in de landbouw gebruikt kon worden. Dat was de visie die Helmut Claas heel veel jaren bleef najagen. Het duurde bijna 20 jaar totdat in 1997 de eerste generatie van de XERION op de markt kwam. De systeemtractor had niet alleen een traploze transmissie en vier wielen van dezelfde afmetingen, maar kon ook dankzij vier op- en aanbouwruimtes en speciale voorzieningen bijvoorbeeld in een hakselaar of maaidorser worden veranderd.

2. Draaiende cabine

Een bijzonder kenmerk van de XERION is de draaibare cabine. Met deze eigenschap wordt achteruit rijden voor speciale toepassingen duidelijk comfortabeler. Waar bij normale tractoren vaak alleen de stoel kan worden omgedraaid, kan bij de XERION de complete cabine worden omgedraaid. Op deze manier wordt met een druk op de knop de voorzijde de achterzijde, en omgekeerd.

3. Bietenrooier

Sommige van de kopers van de eerste generatie van de XERION gebruikten de machine voor het oogsten van suikerbieten. Met een speciale voorziening van het bedrijf Holmer kon de systeemtractor worden toegepast als zelfrijdende bietenrooier. Hoewel het systeem uitstekend functioneerde, werd het uiteindelijk toch geen succes. Door baanbrekende ontwikkelingen in de landbouwtechniek werden zelfrijdende bietenrooiers zo groot dat ze niet meer door een tractor met een speciale voorziening konden worden vervangen. Desalniettemin was het bewijs echter wel geleverd dat een systeemtractor een waarlijk alternatief kan zijn voor een oogstmachine.

4. Dagbouwtransformer

De tweede generatie van de systeemtractor kwam in 2003 op de markt. De XERION 3800/330 was met een vermogen van 380 pk uiterst krachtig, en werd dan ook binnen heel korte tijd een van de populaire voertuigen voor speciale toepassingen. De XERION kan bijvoorbeeld met de desbetreffende voorzieningen in de dagbouw worden gebruikt voor het leggen en onderhouden van draineerbuizen en bronschachten. De XERION is daarvoor bij uitstek geschikt, omdat het doorgaande frame tonnen gewicht kan dragen. Bovendien beschikt het hydraulische systeem over voldoende kracht om met een buizenlegger de zware buizen op te heffen.

5. Zaaimachine

Eén van de grote talenten van de XERION 3800/300 is zaaien. Vanwege het doorgaande frame kunnen op deze systeemtractor duidelijk grotere zaaigoedtanks worden aangebracht dan bij normale zaaimachines. Daardoor kunnen chauffeurs op een dag een duidelijk groter oppervlak inzaaien, omdat er minder gestopt hoeft te worden om nieuw zaaigoed te laden. Bovendien ontziet de XERION de bodem, omdat het gewicht over de vier wielen met dezelfde afmetingen wordt verdeeld.

6, Brandstof oogsten

Populieren en wilgen waren een hele tijd populair als alternatieve energiebronnen vanwege de snelle hergroei. Bovendien werden deze bomen als CO2-neutraal beschouwd, omdat bij de verbranding net zoveel koolstofdioxide ontstaat als de hoeveelheid die ze tijdens hun leven hebben opgenomen. De XERION werd heel vaak voor het oogsten van deze soorten hout gebruikt. Het hoge koppel van de motor en aftakas waren bij uitstek geschikt om te hakselen. Op de lange duur was deze toepassing echter niet succesvol, omdat in de afgelopen jaren pellets het hout van populieren en wilgen steeds verder verdrongen.

7. Houtverwerker

Hout versnipperen en bos frezen zijn twee verdere specialismen van de XERION. Bij het vlaggenschip van de CLAAS tractoren komen daarbij vooral de hoge kracht bij de aftakas en het hydraulisch vermogen uitstekend van pas, bijvoorbeeld voor de aandrijving en aansturing van de grijper. Bij frezen in het bos is het van belang om zowel voor- als achteruit heel langzaam en nauwkeurig te kunnen rijden. De XERION is daarvoor uitstekend uitgerust met een hoog motorvermogen, traploze transmissie en draaibare cabine. Dat geldt vooral voor generatie 5000/4500, met een vermogen van meer dan 500 pk. Bij de aandrijving van de frees in kreupelhout komt vooral de efficiëntie van de aftakas uitstekend tot zijn recht.

8. Hennepoogst

Hennep, als geneesmiddel of composiet voor de automobielindustrie, komt in de meest uiteenlopende producten voor. Het oogsten van dit gewas is echter nogal gecompliceerd. Tijdens de oogst moeten de bladeren worden verwijderd, terwijl de stengels gesneden moeten worden, geperst en gehakseld. Vanwege dit complex proces zijn machines daarvoor heel groot. Met de betreffende voorzieningen kan de XERION echter deze taak overnemen. Dankzij het doorgaand frame en het hoge hydraulische aandrijfvermogen beschikt de XERION over de daarvoor benodigde kracht.

9. Heer en meester in de silo

Een van de populairste toepassingen van de XERION is het gebruik in de silo. De draaibare cabine zorgt voor optimaal zicht op de directe werkomgeving. Het hoge eigengewicht helpt daarbij bij de verdichting van de silo. En door de spoorverschuiving in de hondengang kan deze systeemtractor een twee keer zo groot oppervlak pletten. Vanwege het hoge koppel bij een laag motortoerental wordt daarbij naar verhouding weinig brandstof verbruikt, Toch wordt hiermee een aanzienlijke schuifcapaciteit tot stand gebracht, ook omdat chauffeurs een heel breed schuifblad kunnen aanbrengen om nog meer materiaal vooruit te kunnen schuiven.

10. Substraat uitbrengen

De XERION schittert ook bij het uitbrengen van substraat. In de uitvoering als TRAC of SADDLE TRAC kan deze machine heel grote en zware vaten trekken. Dankzij de hondengang wordt de bodem daarbij ontzien. De uitgekiende zwanenhalskoppeling zorgt ervoor dat de last van een vat tussen de beide assen en niet - zoals bij andere machines - alleen op de achteras rust. Tegelijkertijd wordt de combinatie door de inrichting korter en blijft bovendien heel wendbaar.

11. Sneeuwfrees

Metershoge sneeuw op straat zorgt voor verkeersproblemen. Typisch een geval voor de XERION, omdat het vermogen van zijn aftakas bij uitstek geschikt is om een sneeuwfrees aan te drijven. Bovendien zorgt het hoge koppel bij lage toerentallen ervoor dat werkzaamheden zoals deze heel efficiënt kunnen worden uitgevoerd.

12. Multialent

De XERION wordt ook op luchthavens gebruikt om sneeuw te ruimen, te vegen of zware ladingen te verplaatsen. Kortom, een waar multitalent. Wat zou de XERION in de toekomst voor machine kunnen worden?

Het was een lange weg.

Tomislav Novoselac

CLAAS archivaris en bedrijfshistoricus

Na bijna 20 jaar ontwikkeling verscheen in 1997 de eerste generatie van de XERION op de markt. Waarom dit zo lang duurde en welke hoofdkenmerken van deze systeemtractor tot op heden hetzelfde zijn gebleven, wordt in een interview uitgelegd door Tomas Novoselac, archivaris en bedrijfshistoricus bij CLAAS.

Hoe kwam het dat een bedrijf als CLAAS, gespecialiseerd in oogsten, opeens een tractor wilde gaan bouwen?

Dat was een samenspel van een groot aantal factoren. Om te beginnen is een tractor de belangrijkste machine in de landbouw, omdat die de basis vormt van heel veel bezigheden, zoals bodembewerking, zaaien en het uitvoeren van werkzaamheden op de boerderij. Vanuit dat standpunt was het voor CLAAS aantrekkelijk om een eigen tractor te kunnen aanbieden. In de jaren '90 kwamen daar ook nog de economische noodzaak bij dat dealernetwerken zich steeds vaker gingen richten op fabrikanten die over een compleet assortiment beschikten. Fabrikanten zonder tractoren hadden het heel zwaar in deze sector. Bovendien was het zowel voor August Claas als zijn zoon Helmut een ware passie om een eigen tractor te ontwikkelen. Die droom hebben ze tientallen jaren nagejaagd.

Waarom was zo'n project zo belangrijk voor hen?

Het was vooral Helmut Claas die ervan overtuigd was dat een multifunctionele tractor de landbouw rendabeler kon maken. Het duurste onderdeel van een landbouwmachine is immers de rijaandrijving. Zijn redenering was dat als je met een trekker met bepaalde voorzieningen heel veel uiteenlopende taken zou kunnen vervullen, dat uiterst efficiënt zou zijn. Tegelijkertijd was een dergelijke veelzijdige en krachtige tractor met een vermogen van meer dan 200 pk dusdanig ongebruikelijk op de markt, dat je je daarmee van de concurrentie kon onderscheiden.

Wat waren de voorgangers van de XERION?

De HUCKEPACK, die in 1957 op de markt werd gebracht, was in een aantal opzichten de stamvader van de XERION. Dat was een werktuigdrager die voor uiteenlopende taken zoals bodembewerking, zaaien, en zelfs maaien, kon worden gebruikt. Uniek was dat de HUCKEPACK ook tot maaidorser kon worden omgebouwd. Vanwege technische problemen werd de productie van deze machine in 1960 beëindigd. De volgende stap was de HSG, een afkorting voor 'Hydrostatisches Getriebe.' Dat was een prototype waar CLAAS tussen 1968 en 1972 aan heeft gewerkt om een zogenaamde hydrostatische transmissie te testen. Het draaide daarbij om een multifunctioneel voertuig met vier banden van dezelfde afmetingen. In 1978 werd project 207 gestart, waaruit later de XERION is ontwikkeld.

Het duurde bijna twintig jaar voordat de XERION op de markt verscheen.

Ja, het was een lange weg. Voor Helmut Claas was het een absolute vereiste dat de tractor van zijn bedrijf - in tegenstelling tot die van de concurrentie - met een traploze transmissie zou moeten worden uitgerust, om voor meer comfort tijdens het werk op het perceel te zorgen. Destijds was dat een absolute noviteit. Het zoeken naar de juiste leverancier was dan ook uiterst moeizaam. Uiteindelijk hebben de ingenieurs van CLAAS zelf verschillende traploze transmissies getest en zelfs zelf ontwikkeld, totdat zij in het midden van de jaren '90 een oplossing hadden gevonden en de XERION op de markt kon worden gebracht.

Hoe kwam de eerste generatie van de XERION over op agrariërs?

De XERION kwam goed over op de eerste klanten die deze tractor als eersten uitprobeerden. Desalniettemin beschikte de eerste generatie over een paar zwakke punten. In de tussentijd was er meer behoefte aan motorvermogen ontstaan, terwijl de traploze emissie ook niet geheel naar wens functioneerde. Bij de tweede generatie, de XERION 3300 en 3800, werd dan ook een transmissie van ZF ingebouwd. Deze modellen werden na 2003 samen met de nieuwe standaardtractoren geïntroduceerd. Sindsdien heeft de XERION zich tot een daadwerkelijk uiterst populaire machine weten te ontwikkelen.

De XERION heeft een grote schare liefhebbers en er wordt vanuit de branche veel interesse voor dit model getoond. Was dit vanaf het begin zo?

Nee. De populariteit kwam geleidelijk, toen bleek dat de XERION voor de meest uiteenlopende toepassingen kon worden gebruikt. Daar kwamen dan ook nog de enorme grootte en krachtig vermogen van de machine bij. Deze combinatie van kracht en veelzijdigheid blijft tot op heden fascineren.

Hoe heeft de XERION zich in de afgelopen 25 jaar ontwikkeld?

Het vermogen is duidelijk toegenomen. Bovendien bevat de XERION tegenwoordig veel meer elektronica. Tegelijkertijd is er een verschuiving opgetreden in de toepassingen. Oorspronkelijk was de XERION bijvoorbeeld ook bedoeld om suikerbieten te oogsten, maar dat werd geen succes. Voor toepassingen als het uitbrengen van substraat en werkzaamheden in de silo is de XERION daarentegen tegenwoordig heel populair.

Zijn de oude waarden van de XERION eigenlijk behouden?

Ja, dat kun je wel zeggen. Eigenlijk zijn alle hoofdkenmerken nog aanwezig. Tegenwoordig is de XERION zelfs nog veelzijdiger dan oorspronkelijk gepland, en wordt voor de meest uiteenlopende toepassingen gebruikt, van sneeuwschuiven en -frezen tot hout versnipperen. Bovendien heeft de XERION nog steeds een traploze transmissie en is altijd een volwaardige grote tractor gebleven die ook klassieke taken beheerst zoals ploegen en bodembewerking.

In welke richting, denk je, gaat de XERION zich in de toekomst ontwikkelen?

Waarschijnlijk gaat het vermogen nog verder omhoog en wordt het ontzien van de bodem nog belangrijker. Ik kan me bijvoorbeeld heel goed voorstellen dat er in de toekomst nog meer rupsbandsystemen voor deze systeemtractor beschikbaar zullen zijn. Daarnaast zouden ook de digitale assistentiesystemen een grotere rol gaan spelen. Verder zouden er nieuwe toepassingsgebieden kunnen worden toegevoegd. De hoofdkenmerken van de XERION, zijn veelzijdigheid en effectiviteit, zullen echter zonder meer worden behouden.

Systeemtractor.

Old vs. new - de geschiedenis van de XERION.

Groter, krachtiger en effectiever. In de 25 jaar van zijn bestaan is de XERION in heel veel opzichten doorontwikkeld. Het hoofdkenmerk van de machine blijft echter onveranderd. De XERION is duidelijk veelzijdiger dan normale tractoren.

De powerpers.

Old vs. new - de geschiedenis van de QUADRANT pers.

De QUADRANT pers heeft sinds de marktintroductie nieuwe maatstaven aangelegd en vormt samen met de XERION een harmonieuze combinatie.

Bodembewerking, mest uitrijden en werkzaamheden op de kuil uitvoeren. De XERION is sinds de marktintroductie in 1997 een uiterst veelzijdige tractor, ook dankzij de meest uiteenlopende instrumenten die aan deze tractor kunnen worden aangebouwd.